Dwóch himalaistów w czapkach i kurtkach, jeden w czerwonej, pozuje na zaśnieżonym szczycie Mera Peak
Maciej Berbeka i Józef Hojda na Mera Peak. Fot. Nazg, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons

Maciej Berbeka: himalaista z Zakopanego, Broad Peak i rodzina

Maciej Berbeka to jeden z najwybitniejszych polskich himalaistów, pionier zimowego wspinania w najwyższych górach świata. Urodził się w Zakopanem, był też artystą malarzem, scenografem i ratownikiem TOPR. Zaginął w marcu 2013 roku, schodząc ze zdobytego po raz pierwszy zimą Broad Peaku.

Maciej Berbeka: kim był himalaista z Zakopanego

Maciej Berbeka urodził się 17 października 1954 roku w Zakopanem. Był zdobywcą pięciu ośmiotysięczników i autorem kilku pierwszych zimowych wejść, które przeszły do historii himalaizmu. W latach 1982–1986 był prezesem Klubu Wysokogórskiego Zakopane, kierował też wyprawami zimowymi na Manaslu i trzema na Nanga Parbat.

Zakopane wychowało wielu ludzi gór i sportu. Pisaliśmy już także o Kamilu Stochu i trenerze skoczków Macieju Maciusiaku.

Maciej Berbeka: artysta, ratownik TOPR i przewodnik

Berbeka ukończył Państwowe Liceum Technik Plastycznych im. Antoniego Kenara w Zakopanem oraz Wydział Wzornictwa Przemysłowego krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych. Był artystą malarzem, grafikiem i scenografem Teatru im. Witkacego w Zakopanem, a także nauczycielem w „Kenarze”. Od 1979 roku był ratownikiem TOPR i miał uprawnienia międzynarodowego przewodnika górskiego UIAGM.

Zimowe wejścia Macieja Berbeki: Manaslu i Czo Oju

W 1984 roku razem z Ryszardem Gajewskim dokonał pierwszego zimowego wejścia na Manaslu. Rok później, w 1985 roku, z Maciejem Pawlikowskim zdobył zimą Czo Oju, i to nową drogą. Oba wejścia należą do złotej ery polskiego himalaizmu zimowego.

Maciej Berbeka i Broad Peak 1988

Podczas zimowej polskiej wyprawy na K2 w 1988 roku Berbeka razem z Aleksandrem Lwowem zaatakował Broad Peak w stylu alpejskim. Dotarł do przedwierzchołka Rocky Summit (8028 m n.p.m.), niższego od głównego szczytu o około 20 metrów, ale oddalonego od niego o godzinę drogi eksponowaną granią. Tym samym jako pierwszy człowiek przekroczył zimą wysokość 8000 m n.p.m. w Karakorum.

Maciej Berbeka na Annapurnie i Mount Everest

Berbeka zdobył też Annapurnę nową drogą, południową ścianą. W 1993 roku stanął na szczycie Mount Everestu, wchodząc od strony chińskiej.

Maciej Berbeka i Tomasz Kowalski: Broad Peak 2013

Na Broad Peak wrócił 25 lat później. 5 marca 2013 roku razem z Adamem Bieleckim, Tomaszem Kowalskim i Arturem Małkiem dokonał pierwszego zimowego wejścia na ten szczyt. Podczas zejścia Berbeka i Kowalski nie zdołali dotrzeć na noc do obozu i musieli biwakować w ekstremalnych warunkach. Berbekę widziano jeszcze następnego dnia rano na ścianie pod przełęczą, ale później wszelki ślad po nim zaginął.

8 marca 2013 roku kierownik wyprawy Krzysztof Wielicki poinformował, że uznaje obu himalaistów za zmarłych. Maciej Berbeka miał wtedy 58 lat. Ciało Tomasza Kowalskiego odnaleziono w lipcu 2013 roku, ciała Macieja Berbeki nie odnaleziono. Wyprawę poszukiwawczą zorganizował jego brat Jacek.

Żona i synowie Macieja Berbeki

Żoną himalaisty była Ewa Dyakowska-Berbeka (1957–2018), artystka malarka, graficzka i scenografka Teatru im. Witkacego w Zakopanem. Mieli czterech synów. O życiu po stracie męża opowiedziała Beacie Sabale-Zielińskiej w książce „Jak wysoko sięga miłość? Życie po Broad Peak” (2016). Maciej był synem Krzysztofa Berbeki i bratem Jacka Berbeki.

Maciej Berbeka w filmie i książkach

W 2018 roku jego syn Stanisław Berbeka pokazał film dokumentalny „Dreamland” o ojcu. Premiera odbyła się w Teatrze Witkacego podczas Festiwalu Inspirowane Górami im. Macieja Berbeki. W 2020 roku ukazała się biografia „Berbeka. Życie w cieniu Broad Peaku” Dariusza Kortki i Jerzego Porębskiego, a w 2022 roku w fabularnym filmie „Broad Peak” w rolę himalaisty wcielił się Ireneusz Czop. Netflix opublikował też rozmowę z braćmi Berbekami o tym filmie (powyżej).

Pamięć o Macieju Berbece w Zakopanem

W 2015 roku Maciej Berbeka został pośmiertnie odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. W Zakopanem co roku odbywa się Festiwal Inspirowane Górami jego imienia, a absolwent „Kenara” z najlepszym dyplomem otrzymuje Nagrodę im. Macieja Berbeki.

Źródła:

  1. Maciej Berbeka, Wikipedia, https://pl.wikipedia.org/wiki/Maciej_Berbeka, dostęp 27 października 2026
  2. Wielicki o śmierci Berbeki i Kowalskiego na Broad Peak, YouTube, Sport.pl, https://www.youtube.com/watch?v=2gjikIB24KU, dostęp 27 października 2026
  3. Film vs. rzeczywistość, czyli bracia Berbeka o Broad Peak, YouTube, Netflix Polska, https://www.youtube.com/watch?v=xZfkJTvNfgk, dostęp 27 października 2026

Czytaj także